Practicum: Determinatie van geleedpotigen – Biologie Klas 1 HAVO

In dit practicum voor klas 1 HAVO determineer je gevangen ongewervelden (insecten, spinnen, duizendpoten, miljoenpoten, pissebedden) met een determinatiesleutel. Je leert systematisch kenmerken vergelijken en organismen indelen in taxonomische groepen.

Leerdoel

Na dit practicum kun je een determinatiesleutel gebruiken om dieren te identificeren, de basiskenmerken van de klassen Insecta, Arachnida, Chilopoda, Diplopoda en Crustacea benoemen, diversiteit in een habitat kwantificeren, en het belang van biodiversiteit uitleggen.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: HAVO klas 1 | Vak: Biologie | Onderwerp: Taxonomie, biodiversiteit | Determinatie, taxonomie, geleedpotigen, klasse, habitat, biodiversiteit, classificatie

Benodigdheden

• Verzamelpotten, pincetten, aspirator (zuigflesje)
• Witte bak of witte emmer (voor sortering)
• Determinatiesleutel ongewervelden (zie tabel hieronder of schoolboek)
• Loupe (10×), stereomicroscoop (optioneel)
• Notitieboek, potlood, liniaal

Achtergrondinformatie

Geleedpotigen (Arthropoda) vormen het soortenrijkste dierenstam. Kenmerken: gesegmenteerd lichaam, harde uitwendige skelet (chitine), gewrichte poten. Klassen:

• Insecta: 3 lichaamsdelen (kop, borst, achterlijf), 6 poten, 1 paar antennes.
• Arachnida: 2 lichaamsdelen (kopborst + achterlijf), 8 poten, geen antennes.
• Chilopoda (duizendpoten): plat lichaam, 1 paar poten per segment.
• Diplopoda (miljoenpoten): rond lichaam, 2 paar poten per segment.
• Crustacea (schaalkreeften): pissebedden — 2 paar antennes, 7 paar poten.

Determinatiesleutel (vereenvoudigd)

Observatietabel

Verwerkingsvragen

1. Een dier heeft 8 poten en 2 lichaamsdelen. Tot welke klasse behoort het? Geef een voorbeeld.
2. Wat is het verschil tussen een duizendpoot (Chilopoda) en een miljoenpoot (Diplopoda)?
3. Waarom is biodiversiteit van ongewervelden belangrijk voor een ecosysteem?

Uitwerking

V1: 8 poten en 2 lichaamsdelen → Arachnida (spinachtige). Voorbeelden: spin, mijt, teek, schorpioen.

V2: Chilopoda (duizendpoten): lichaam plat, 1 paar poten per segment, carnivoor, gifklauwen achter de kop. Diplopoda (miljoenpoten): lichaam rond, 2 paar poten per segment, herbivoor/detritivoor, kunnen giftig sein produceren als verdediging. Ze zijn taxonomisch beide Myriapoda maar duidelijk verschillende klassen.

V3: Ongewervelden vervullen sleutelrollen in ecosystemen: bestuiving (bijen, vlinders), bodemvorming (wormen, mijten), voedselbron voor vogels en zoogdieren, en afbraak van organisch materiaal (detritivoren). Verlies van biodiversiteit verstoort voedselketens en ecosysteemfuncties.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert aspiratoren, pincetten, witte baktjes, loupes en determinatiesets voor veldbiologiepraktika in het voortgezet onderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.