Practicum: Oxidatie en reductie – edelheidreeks – Scheikunde Klas 2 HAVO

In dit practicum voor klas 2 HAVO onderzoek je de reactiviteit van metalen met zoutzuur en met zoutoplossingen van andere metalen. Je stelt de edelheidreeks op, schrijft halfreacties en begrijpt het principe van oxidatie (e⁻ afstaan) en reductie (e⁻ opnemen).

Leerdoel

Na dit practicum kun je de begrippen oxidatie en reductie toepassen, een edelheidreeks opstellen op basis van experimentele resultaten, halfreacties schrijven voor metaaloxidatie en ionreductie, en corrosiebescherming verklaren via de edelheidreeks.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: HAVO klas 2 | Vak: Scheikunde | Domein: C1 Chemische processen | Oxidatie, reductie, redoxreactie, edelheidreeks, halfreactie, elektronoverdracht

Benodigdheden

• Metaalstukjes (schuurpapier schoon): Mg, Zn, Fe, Cu
• Zoutzuur (HCl, 1 mol/L)
• Oplossingen (0,1 mol/L): CuSO₄, ZnSO₄, FeSO₄
• reageerbuisjes, pipetten

Achtergrondinformatie

Bij een redoxreactie draagt het ene deeltje elektronen over aan het andere. Oxidatie: e⁻ afstaan (bijv. Zn → Zn²⁺ + 2e⁻). Reductie: e⁻ opnemen (bijv. Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu). Edelheidreeks (minst edel → meest edel): Mg > Zn > Fe > Pb > Cu > Ag > Au. Een onedeler metaal verdringt een edeler metaal uit een zoutoplossing.

Werkwijze

Deel A – Metalen met HCl

1. Voeg elk metaaltje toe aan 5 mL HCl (1 mol/L). Observeer: gasvorming (H₂) snel of langzaam?

Deel B – Verdringing uit zoutoplossing

1. Voeg Zn-stukje toe aan CuSO₄-oplossing. Observeer na 5 min.
2. Voeg Cu-stukje toe aan ZnSO₄-oplossing. Observeer na 5 min.
3. Stel de edelheidreeks op voor Mg, Zn, Fe, Cu.

Observatietabel

Verwerkingsvragen

1. Schrijf de halfreacties en de volledige redoxvergelijking voor Zn + CuSO₄.
2. Reageert Cu met HCl? Verklaar met de edelheidreeks.
3. Noem een praktische toepassing van de edelheidreeks bij corrosiebescherming.

Uitwerking

V1: Oxidatie: Zn → Zn²⁺ + 2e⁻. Reductie: Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu. Totaal: Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu.

V2: Nee. Cu staat rechts van H in de edelheidreeks (edeler dan H). Cu kan H⁺ niet reduceren naar H₂. Alleen metalen die minder edel zijn dan H (Mg, Zn, Fe) reageren met verdund HCl onder H₂-vorming.

V3: Galvanisering: staal wordt verzinkt. Zink is minder edel dan ijzer en oxideert bij beschadiging als eerste (offers corrosie / offercorrosie), zodat het ijzer beschermd blijft. Toepassing: vangrails, auto-onderdelen, dakgoten.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert metaalstrippensets, zoutzuuroplossingen en reageerbuisrekken voor redoxpraktika in het voortgezet scheikundeonderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.