Practicum: Mitose – celdelingsstadia in uiworteltop – Biologie Klas 4 HAVO

In dit practicum voor klas 4 HAVO bekijk je een histologisch preparaat van een uiworteltop en identificeer je de stadia van mitose (profase, metafase, anafase, telofase). Je berekent de mitotische index als maat voor de delingsactiviteit.

Leerdoel

Na dit practicum kun je de stadia van mitose herkennen en beschrijven, de mitotische index berekenen, de functie van mitose uitleggen (groei, weefselherstel, aseksuele reproductie), en het verband leggen tussen mitose en DNA-replicatie (S-fase).

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: HAVO klas 4 | Vak: Biologie | Domein: M (celdeling), D (reproductie) (CE) | Mitose, celcyclus, profase, metafase, anafase, telofase, chromosoom, spoelfiguur, mitotische index

Benodigdheden

• Permanent preparaat uiworteltop (gekleurd met acetocarmine of Feulgen)
• Microscoop (400×), teldoosje
• Tekenpapier, potlood

Achtergrondinformatie

Celcyclus: G₁ (groei) → S (DNA-replicatie) → G₂ (voorbereiding deling) → M (mitose + cytokinese). Stadia van mitose: Profase: chromosomen condenseren, spoelfiguur vormt, kernmembraan verdwijnt. Metafase: chromosomen uitlijnen op de equatoriaalplaat. Anafase: zusterchromatiden worden naar de polen getrokken. Telofase: kernmembraan vormt zich opnieuw, chromosomen decondenserend. Mitotische index (MI): MI = aantal delende cellen / totaal aantal cellen × 100%.

Werkwijze

1. Bekijk het preparaat bij 100× (overzicht), dan bij 400× (detail). Zoek de deelzone (net achter de wortelto).
2. Tel in 5 gezichtsvelden per 400× het aantal cellen in elke fase van mitose én het aantal niet-delende cellen (interfase). Noteer per gezichtsveld.
3. Teken één cel van elke fase nauwkeurig. Label de chromosomen en spoeldraden.
4. Bereken de mitotische index.

Telgezichtvelden-tabel

Verwerkingsvragen

1. Welk stadium is het meest te zien in het preparaat? Waarom?
2. Bereken de mitotische index als er 30 delende cellen zijn op 200 getelde cellen.
3. Waarom vind je de meeste delende cellen vlak achter de wortelto, en niet aan het uiteinde?

Uitwerking

V1: Interfase is het meest te zien omdat cellen het grootste deel van de celcyclus in interfase doorbrengen (G₁ + S + G₂ ≈ 90% van de cyclus vs. mitose ≈ 10%). Van de mitosestadia is profase het langst en daardoor het meest te zien.

V2: MI = 30 / 200 × 100% = 15%. Dit betekent dat 15% van de cellen op het moment van fixatie in de mitosefase verkeerde.

V3: De wortelto bestaat uit een beschermend kapje (calyptra) van gedifferentieerde, niet meer delende cellen. Vlak daarboven (meristematische zone) bevinden zich de actief delende stamcellen (apicaal meristeem). Achter de meristematische zone strekken de cellen zich uit (strekzoneactieve zone).

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert permanente mitose-preparaten, microscoopsets en teldoosjes voor celdelingspraktika in het voortgezet biologieonderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.