Practicum: Verbranding – producten en energie – NaSk1 Klas 2 VMBO-T

In dit practicum voor klas 2 VMBO-T onderzoek je de producten van verbranding bij een kaars en een houtblokje. Je toont CO₂ aan met kalkwater en H₂O met kobaltchloridepapier, en koppelt aan de verbrandingsvergelijking, energieomzetting en brandveiligheid.

Leerdoel

Na dit practicum kun je de verbrandingsvergelijking beschrijven (brandstof + O₂ → CO₂ + H₂O + energie), CO₂ aantonen met kalkwater (troebeling) en H₂O met kobaltchloridepapier (blauw → roze), uitleggen wat nodig is voor verbranding (verbrandingsdriehoek), en vertellen hoe brand geblust wordt.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VMBO-T klas 2 | Vak: NaSk1 | Domein: D Verbranden en verwarmen | Verbranding, CO₂, H₂O, kalkwater, verbrandingsdriehoek, brandstof, zuurstof, energie

Benodigdheden

Kaars + houder, aansteker
Glazen trechter of kap met afvoerslang
Kalkwater (Ca(OH)₂-oplossing)
Kobaltchloridepapier (blauw)
Bekerglazen, druppelpipetten, statief

Achtergrondinformatie

Verbranding: brandstof reageert met zuurstof (O₂) en geeft energie af (warmte en licht). Algemeen: brandstof + O₂ → CO₂ + H₂O (+ energie). Voor kaarsen (paraffinekoolwaterstof, CxHy): ook CO₂ en H₂O. Aantonen CO₂: CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃ ↓ + H₂O → kalkwater wordt troebel (wit neerslag). Aantonen H₂O: kobaltchloridepapier is blauw (droog) en kleurt roze bij contact met water. Verbrandingsdriehoek: drie voorwaarden voor brand: brandstof, zuurstof, ontbrandingstemperatuur. Wegnemen van één → brand stopt.

Werkwijze

Steek de kaars aan. Houd het kobaltchloridepapier in de rookpluim boven de vlam (voorzichtig). Observeer de kleurverandering.
Houd de glazen trechter boven de vlam met afvoerslang in het kalkwater. Knijp zacht in de ballon/blaas door de slang. Observeer het kalkwater.
Dek de kaars af met een glazen stolp of omgekeerd bekerglas. Wat zie je? Verklaar via de verbrandingsdriehoek.

Observatietabel

Test	Stof aangetoond	Indicatorreagens	Kleurverandering
Kobaltchloridepapier	H₂O	CoCl₂-papier
Kalkwatertest	CO₂	Ca(OH)₂
Stolp-experiment	O₂-gebrek	—	—

Verwerkingsvragen

Verklaar met de verbrandingsdriehoek waarom je een brand kunt blussen door er een deken overheen te gooien.
Bij het verbranden van aardgas (CH₂) ontstaan CO₂ en H₂O. Schrijf de verbrandingsvergelijking op (in woorden).
Waarom is CO (koolmonoxide) gevaarlijker dan CO₂ bij onvolledige verbranding?

Uitwerking

V1: Een deken dekt de brand af en sluit de zuurstoftoevoer af. Zonder zuurstof ontbreekt één van de drie voorwaarden van de verbrandingsdriehoek → de brand dooft. De deken verwijdert de zuurstof (O₂) uit de driehoek.

V2: Methaan + zuurstof → koolstofdioxide + water (+ warmte). CH₂ + 2 O₂ → CO₂ + 2 H₂O.

V3: CO (koolmonoxide) bindt zich aan hemoglobine in het bloed met een ≈200× hogere affiniteit dan O₂. Hierdoor kan het bloed geen zuurstof meer vervoeren naar de organen → zuurstofgebrek in de cellen → verstikking (zelfs bij lage concentraties). CO₂ is minder toxisch: het veroorzaakt verstikking alleen bij zeer hoge concentraties.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert kalkwaterflessen, kobaltchloridepapier, kaarsenhouders en glasstolpen voor verbrandingspraktika in het voortgezet onderwijs.

Bekijk het assortiment scheikunde artikelen Bekijk het assortiment natuurkunde artikelen of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.