Practicum: Chemische reacties en reactievergelijkingen – NaSk2 Klas 2 VMBO-T

In dit practicum voor klas 2 VMBO-T demonstreer je drie typen chemische reacties: een neerslagreactie, een gasevolutiereactie en een oxidatiereactie. Je stelt voor elke reactie een reactievergelijking op en leert ze balanceren (wet van behoud van massa).

Leerdoel

Na dit practicum kun je het verschil beschrijven tussen reactanten en producten, een reactievergelijking opstellen en balanceren (getal voor de formules), de wet van behoud van massa toepassen (totale massa voor = totale massa na), en de drie reactietypen (neerslag, gas, oxidatie) herkennen.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VMBO-T klas 2 | Vak: NaSk2 | Domein: K/7 Basischemie | Reactievergelijking, reactanten, producten, balanceren, wet van behoud van massa, neerslag, oxidatie

Benodigdheden

• Zilvernitraat (AgNO₃, 0,1 mol/L) en keukenzout (NaCl, 0,1 mol/L) — neerslagreactie
• Zink (Zn-granules) en verdund zoutzuur (HCl, 0,5 mol/L) — gasevolutie
• Magnesiumlint (Mg) en brander — oxidatiereactie
• reageerbuisjes, druppelpipetten, pincet, statief, veiligheidsbril

Achtergrondinformatie

Een reactievergelijking beschrijft een chemische reactie: reactanten → producten. De wet van behoud van massa (Lavoisier) stelt dat de totale massa van reactanten gelijk is aan de totale massa van producten. Balanceren: zorg dat het aantal atomen van elk element links = rechts. Reactietypen in dit practicum:

• Neerslag: AgNO₃ + NaCl → AgCl ↓ + NaNO₃ (wit neerslag)
• Gasevolutie: Zn + 2 HCl → ZnCl₂ + H₂ ↑ (waterstofgas)
• Oxidatie: 2 Mg + O₂ → 2 MgO (witte vlam)

Werkwijze

Proef A – Neerslagreactie

1. Meng 1 mL AgNO₃-oplossing en 1 mL NaCl-oplossing in een reageerbuisje. Observeer onmiddellijk. Noteer kleur en aard van het neerslag.

Proef B – Gasevolutie

1. Doe 2 zink-granules in een reageerbuisje. Voeg 3 mL verdund HCl toe. Houd een aangestoken lucifer in de opening: “piep” = H₂ aanwezig. Observeer.

Proef C – Oxidatie van magnesium

1. Houd een stukje Mg-lint met een pincet boven de vlam. Kijk niet direct in het licht! Observeer de verbrandingsverschijnselen. Wat blijft er achter?

Observatietabel

Verwerkingsvragen

1. Balanceer de volgende vergelijking: H₂ + O₂ → H₂O.
2. Bij reactie B wordt het waterstofgas aangetoond met de “piepproef”. Verklaar de proef.
3. Een reactie heeft 10 g reactanten. Hoeveel gram producten verwacht je? Verklaar via de wet van Lavoisier.

Uitwerking

V1: 2 H₂ + O₂ → 2 H₂O. Links: 4 H, 2 O. Rechts: 4 H, 2 O. ✓ Gebalanceerd.

V2: De “piepproef”: houd een brandende lucifer of spaan bij de opening van het buisje. Waterstofgas (H₂) is licht brandbaar. Als er H₂ is, ontsteekt het door de lucifer en verbrandt met een kenmerkend hoog piepend “plofje”. Dit bevestigt de aanwezigheid van H₂-gas.

V3: Wet van behoud van massa (Lavoisier): massa kan niet verdwijnen of aangemaakt worden. De totale massa van de producten = totale massa van de reactanten = 10 g. (Mits geen gas ontsnapt of gasproduct niet meegerekend is.)

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert reageerbuissets, AgNO₃-oplossingen, zinkgranules en HCl voor reactievergelijking-praktika in het voortgezet scheikunde-onderwijs.

Bekijk het assortiment scheikunde artikelen Bekijk het assortiment natuurkunde artikelen of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.