Practicum: Zuren en basen – pH meten – NaSk2 Klas 2 VMBO-T

In dit practicum voor klas 2 VMBO-T meet je de pH van alledaagse producten met universeel indicatorpapier en vergelijk je ze met een pH-meter. Je koppelt de pH-schaal aan zuren, basen en neutralisatie, en bespreekt de veiligheidsrisico's van sterke zuren en logen.

Leerdoel

Na dit practicum kun je de pH-schaal uitleggen (0–14), zuren (pH < 7), basen (pH > 7) en neutraal (pH = 7) onderscheiden, de werking van een indicator uitleggen, neutralisatie beschrijven (zuur + base → zout + water), en gevaren van sterke zuren en basen benoemen.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VMBO-T klas 2 | Vak: NaSk2 | Domein: K/6 Zuren en basen | pH, zuur, base, indicator, neutralisatie, H⁺-ion, OH⁻-ion, universeel indicator, lakmoes

Benodigdheden

• Universeel indicatorpapier en kleurenkaart
• pH-meter (optioneel) of lakmoespapier
• Te testen producten: citroensap, azijn, cola, melk, water, zeepoplossing, bakpoeder-oplossing, ovensproeilaag (ammonia-oplossing), verdund NaOH (0,1 mol/L)
• Bekerglazen (50 mL), druppelpipetten, notitieboek

Achtergrondinformatie

De pH-schaal loopt van 0 (sterk zuur) tot 14 (sterk base): pH < 7: zuur (excess H⁺-ionen). Voorbeelden: maagzuur (pH 1–2), azijn (pH 3), cola (pH 2,5). pH = 7: neutraal (gedestilleerd water). pH > 7: base/loog (excess OH⁻-ionen). Voorbeelden: zeep (pH 9), oven-spray (pH 13). Indicator: een stof die van kleur verandert afhankelijk van de pH. Neutralisatie: zuur + base → zout + water (bijv. HCl + NaOH → NaCl + H₂O).

Werkwijze

1. Doe van elk product een kleine hoeveelheid in een bekerglas.
2. Doop een strookje universeel indicatorpapier in het product. Vergelijk de kleur direct met de kleurenkaart. Noteer de pH.
3. Optioneel: bevestig met pH-meter. Kalibreer de meter eerst in bufferoplossing (pH 7,0).

Meettabel

Verwerkingsvragen

1. Cola heeft een pH van 2,5. Is dat een zuur of een base? Welk ion geeft de zure eigenschap?
2. Schrijf de neutralisatiereactie van zoutzuur (HCl) met natronloog (NaOH) op (formules en woorden).
3. Maagzuur heeft pH 1–2. Bij maagzuur-klachten nemen mensen maagzuurtabletten (bevat CaCO₃). Verklaar hoe dit werkt.

Uitwerking

V1: pH 2,5 is een zuur (pH < 7). Het H⁺-ion (waterstofion of proton) geeft de zure eigenschap. Cola bevat fosforzuur (H₃PO₂) en koolzuur (H₂CO₃) → beide leveren H⁺-ionen in oplossing.

V2: Woorden: zoutzuur + natronloog → natriumchloride + water. Formule: HCl + NaOH → NaCl + H₂O. H⁺ + OH⁻ → H₂O (neutralisatie van ionen).

V3: Maagzuurtabletten bevatten CaCO₃ (calcium-carbonaat), een base. Reactie: CaCO₃ + 2 HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂. Het carbonaat neutraliseert het overtollige maagzuur (HCl) → pH in de maag stijgt → het branderige gevoel vermindert. Het CO₂ verklaart de boer die soms volgt.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert pH-meters, universeel indicatorpapier, lakmoespapier en bufferoplossingen voor zuur-base-praktika in het voortgezet scheikunde-onderwijs.

Bekijk het assortiment scheikunde artikelen Bekijk het assortiment natuurkunde artikelen of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.