Practicum: Mitose – celdelingsstadia – Biologie Klas 3 VMBO-T

In dit practicum voor klas 3 VMBO-T identificeer je de stadia van mitose (profase, metafase, anafase, telofase) in een histologisch preparaat van een uiworteltop. Je berekent de mitotische index en koppelt aan groei en weefselherstel.

Leerdoel

Na dit practicum kun je de vier stadia van mitose herkennen en beschrijven, de mitotische index berekenen, de functie van mitose uitleggen (groei, weefselherstel, aseksuele voortplanting), en het verband leggen tussen celcyclus en DNA-replicatie.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VMBO-T klas 3 | Vak: Biologie | Domein: K/12 Voortplanting en ontwikkeling | Mitose, celcyclus, profase, metafase, anafase, telofase, chromosoom, mitotische index

Benodigdheden

• Permanent preparaat uiworteltop (gekleurd met acetocarmine of Feulgen)
• Microscoop (400×)
• Tekenpapier, potlood

Achtergrondinformatie

Celcyclus: G₁ → S (DNA-replicatie) → G₂ → M (mitose + cytokinese). Mitose-stadia: Profase: chromosomen condenseren, spoelfiguur vormt, kernmembraan verdwijnt. Metafase: chromosomen lijnen op de equatoriaalplaat. Anafase: zusterchromatiden naar de polen getrokken. Telofase: kernmembraan opnieuw, chromosomen decondenseren. Mitotische index (MI): MI = (delende cellen / totaal cellen) × 100%.

Werkwijze

1. Bekijk het preparaat bij 100× (overzicht) dan bij 400× (detail). Zoek de deelzone.
2. Tel in 5 gezichtsvelden het aantal cellen per fase. Tel ook interfase-cellen.
3. Teken één cel van elke fase. Label de chromosomen en spoeldraden.
4. Bereken de mitotische index.

Telgezichtsveldentabel

Verwerkingsvragen

1. Welk stadium wordt het meest gevonden in het preparaat? Verklaar waarom.
2. Bereken de mitotische index als er 25 delende cellen zijn bij 200 getelde cellen.
3. Mitose en meiose zijn beide vormen van celdeling. Noem twee verschillen.

Uitwerking

V1: Interfase is het meest te zien. Cellen brengen verreweg de meeste tijd in interfase door (G₁ + S + G₂ ≈ 90% van de celcyclus vs. mitose ≈ 10%). Van de mitosestadia is profase het langst en dus het meest te zien.

V2: MI = 25 / 200 × 100% = 12,5%. 12,5% van de cellen was op het moment van fixatie in de mitosefase.

V3: (1) Mitose: 2 dochtercellen met diploide chromosomenaantal (2n). Meiose: 4 dochtercellen (geslachtscellen) met haploide chromosomenaantal (n). (2) Mitose: 1 deling; meiose: 2 delingsrondes. Mitose voor lichaamsgroei en -herstel; meiose voor geslachtelijke voortplanting (gameten).

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert permanente mitose-preparaten, microscoopsets en teldoosjes voor celdelingspraktika in het voortgezet biologieonderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.