Practicum: Zuur-base titratie – examenniveau – NaSk2 Klas 4 VMBO-T

In dit examenpracticum voor klas 4 VMBO-T voer je een volledige zuur-base-titratie uit op examen-niveau. Je bepaalt de concentratie van een onbekende zuuroplossing, selecteert de juiste indicator en interpreteert de pH-curve rondom het equivalentiepunt.

Leerdoel

Na dit practicum kun je een titratie volledig uitvoeren en berekenen, de keuze voor de indicator verklaren (op basis van pH bij equivalentiepunt), de pH-curve schetsen en uitleggen, en de berekening controleren via de titratieverhouding (c·V zuur = c·V base bij 1:1).

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VMBO-T klas 4 (examenjaar) | Vak: NaSk2 | Domein: K/6 Zuren en basen (CE) | Titratie, equivalentiepunt, pH-curve, indicator, neutralisatie, concentratie, fenolftaleine, methyloranje

Benodigdheden

Buret (50 mL), statief, buretklem
NaOH (0,10 mol/L, nauwkeurig ingesteld)
Onbekende HCl-oplossing (concentratie te bepalen, ≈0,10–0,15 mol/L)
Fenolftaleine en methyloranje (indicatoren)
Erlenmeyers (100 mL), maatpipet (10 mL), veiligheidsbril
pH-meter (optioneel, voor pH-curve opstellen)

Achtergrondinformatie

Bij de titratie van een sterk zuur (HCl) met een sterke base (NaOH): HCl + NaOH → NaCl + H₂O. Het equivalentiepunt ligt bij pH = 7 (neutraal zout). Indicatorkeuze: de indicator moet omslagpunt hebben dicht bij pH 7. Fenolftaleine: omslag pH 8,2–10 (goed voor sterke zuur + sterke base, omslaant net boven neutraal). Methyloranje: omslag pH 3,2–4,4 (bruikbaar bij zwak base + sterk zuur). De pH-curve toont een steile sprong bij het equivalentiepunt (pH 4–10 in één druppel).

Werkwijze

Pipetteer 10,00 mL onbekende HCl in de erlenmeyer. Voeg 2 druppels fenolftaleine toe.
Vul de buret met NaOH (0,100 mol/L). Titreer druppelsgewijs tot de eerste blijvende roze kleur. Noteer V_NaOH.
Herhaal 2× meer. Bereken het gemiddelde. Bereken c(HCl).
Optioneel: meting met pH-meter elke 0,5 mL NaOH → teken de pH-curve.

Meetresultaten

Meting	V_NaOH (mL)
1
2
3
Gemiddeld

Verwerkingsvragen

V_NaOH (gem.) = 12,4 mL; c_NaOH = 0,100 mol/L; V_HCl = 10,00 mL. Bereken c(HCl).
Verklaar waarom je bij een zwakke base + sterk zuur liever methyloranje gebruikt dan fenolftaleine.
Beschrijf hoe de pH-curve eruitziet vóór het equivalentiepunt, bij het equivalentiepunt, en na het equivalentiepunt bij een sterke zuur-sterke base titratie.

Uitwerking

V1: c(HCl) = c(NaOH) × V(NaOH) / V(HCl) = 0,100 × 0,0124 / 0,01000 = 0,124 mol/L.

V2: Bij de titratie van een sterke zuur met een zwakke base ligt het equivalentiepunt bij pH < 7 (het zout is zuur door de zwakke base-conjugaat). Fenolftaleine kleurt om bij pH 8,2–10 → te hoog; je zou te veel NaOH toevoegen voorbij het equivalentiepunt. Methyloranje kleurt om bij pH 3,2–4,4, dichter bij het lagere equivalentiepunt → betere indicator.

V3: Vóór het equivalentiepunt: pH laag (zuur in overmaat), daalt langzaam. Bij het equivalentiepunt: pH = 7 (neutraal zout); hier is een steile sprong (pH 4–10) in één extra druppel NaOH. Na het equivalentiepunt: NaOH in overmaat → pH hoog (>7), stijgt langzaam naar pH 13–14.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert buretten, pH-meters, erlenmeyers en indicatorsets voor titratie-examen-praktika in het voortgezet scheikunde-onderwijs.

Bekijk het assortiment scheikunde artikelen Bekijk het assortiment natuurkunde artikelen of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.